'Laat de energietransitie niet smoren door zwalkend beleid’
GroenLeven directeur Roland Pechtold waarschuwt gemeenten

Geplaatst op: 21-05-2021

Daadkracht, kennis en realisme. Daar schort het in het klimaatdebat soms aan. ‘We weten met z’n allen heel goed welke doelen we willen bereiken en hoe we deze willen bereiken, maar als het er dan op aankomt, durven we geen moeilijke keuzes te maken’, zegt GroenLeven-directeur Roland Pechtold. Zijn advies: ‘Er is geen perfecte keuze, maar wees daadkrachtig met het klimaatbeleid.’

 De afgelopen tijd had iedereen zijn mond vol van kernenergie in het klimaatdebat. Kerncentrales zouden ideaal zijn doordat ze zo weinig ruimte innemen. Een non-discussie, vindt Pechtold. ‘Overal om ons heen in Europa loopt het bouwen van kerncentrales vertraging op en rijzen de kosten de pan uit. Voor 2030 is het dus sowieso geen oplossing.’ Het argument van de ruimte gaat volgens Pechtold ook niet helemaal op. ‘Natuurlijk nemen ze relatief weinig ruimte in beslag, maar wie wil er een kerncentrale in zijn achtertuin? En we willen de toekomstige generatie toch ook niet duizenden jaren opzadelen met kernafval? Kijk daarom met realisme naar wat nú mogelijk is en ga daadkrachtig aan de slag om onze klimaatdoelen te halen. Zonne- en windenergie liggen op de plank en hebben zich bewezen.

 Rampzalig voor onze leefomgeving

Dat realisme is soms ver te zoeken, vindt Pechtold. Blijf als gemeente dus vooral kijken naar alle opties die er zijn, luidt zijn devies. ‘En wees realistisch, elke vorm van energieopwek heeft nadelen, ook duurzame energie. Maar het alternatief, het veranderende klimaat en de opwarming van de aarde, breng veel heftigere nadelen met zich mee. Twee graden opwarming klinkt misschien niet zo spannend, maar het heeft rampzalige gevolgen voor onze leefomgeving: natuurrampen, extreme droogte, de Afrikaanse mug in Nederland.’

 Zwalkend beleid

Bijna alle gemeenten beschikken over een beleid ten aanzien van duurzame energie. Daar komen de ambities van het Klimaatakkoord en de RES’en bij. Pechtold: ‘Blijf als gemeente achter dit beleid staan, ook als dit soms op wat tegenstand rekenen. Leg aan mensen uit dat dit de oplossingen zijn die nu voor handen zijn. Dat we het hiermee zullen moeten doen omdat het alternatief, klimaatverandering, veel erger is, zeker voor toekomstige generaties.’ Te vaak ziet Pechtold dat gemeenten geen keuzes durven te maken: ‘We komen tegen dat gemeenten zelfs tegen het eigen duurzaamheidsbeleid ingaan omdat de komst van een zonnepark zorgt voor verzet bij een kleine groep mensen. Houd de rug recht, blijf kijken naar het hogere doel en volg het door jezelf opgestelde beleid. Dat betekent daadkrachtig optreden. Zwalkend beleid is een gevaar voor de energietransitie en het klimaat.’

 Scheef

Die daadkracht betekent volgens Pechtold overigens niet dat we niet alle meningen mee zouden moeten nemen. ‘Natuurlijk staat we achter lokaal eigenaarschap. Denk alleen al aan ons drijvende zonnepark, de grootste buiten Azië, op de Bomhofsplas in Zwolle die volledig in Zwolse eigendom is. Een goede maatschappelijke en landschappelijke inpassing zijn vanzelfsprekend essentieel. Maar in het klimaatbeleid drijven we soms door. Er is bijvoorbeeld geen lokaal eigendom mogelijk bij een nieuwe woonwijk. En ook voor de aanleg van een nieuw industrieterrein wordt geen burgerforum opgericht. Beide verschijnen op locaties waar ook duurzame energiebronnen kunnen verschijnen en hebben dezelfde, en soms een zwaardere, impact op onze leefomgeving. Dat is natuurlijk scheef.’

Zonneparken op landbouwgrond

Er is verder sprake van een informatie-asymmetrie. Pechtold: ‘We merken dat men in de energietransitie simpelweg informatie mist om de goede keuzes te maken. Wij hebben die kennis en zien waar het wringt. Wij zien het dan als onze taak om dit te delen en zo de energietransitie te versnellen. Denk bijvoorbeeld aan de discussie omtrent zonneparken op landbouwgrond. Nederland bestaat voor twee derde uit landbouwgrond en volgens onderzoek wekt maximaal 0,7% daarvan in 2030 groene stroom op. En er zijn goede combinaties te maken. Denk hierbij aan zonnepanelen boven frambozen, bessen een aardbeien. Ze vervangen de plastic kappen, beschermen het fruit beter en zorgen voor een stabieler klimaat wat het fruit ten goede komt. Of de combinatie met oxiderende veengrond. We zien vaak dat men niet bekend is met deze nuance en deze innovatieve mogelijkheden.

2030 is dichtbij

‘Willen we de doelen voor 2030 halen zullen we met z’n allen harder aan de slag moeten en meer moeten doen,’ vervolgt Pechtold. ‘Dat vergt doelgericht denken, niet procesgericht denken. Pak de regie, geef duidelijkheid, wees consistent, zorg voor zekerheid, stimuleer en neem blokkades, zoals lange vergunningstermijnen of regelgeving die de uitbereiding van het elektriciteitsnet vertraagt, weg. Klimaatdenken moet centraal komen te staan. Een fundamenteel andere manier van denken voor nu en in de toekomst. Willen we de klimaatcrisis écht bestrijden dan vergt dat transformationeel klimaatleiderschap.’

Dit artikel is op 21 mei 2021 gepubliceerd in VNG magazine.