Wij zijn bereikbaar
Bereikbaar van 08:30 tot 17:00 Bel 058 - 799 0000
Wij zijn bereikbaar
Bereikbaar van 08:30 tot 17:00 Bel 058 - 799 0000

GroenLeven eindverantwoordelijke Roland Pechtold over het tempo van de energietransitie:
‘Geef ambtenaren de ruimte’

Geplaatst op: 28-10-2020

De klimaatambities zijn groot, maar beleidskaders werken vaak tegen en processen zijn traag en stroperig. Soms lijkt het wel of er een rem zit op de energietransitie.‘Dat kan écht niet meer’, alarmeert GroenLeven-directeur Roland Pechtold. ‘Hoeveel prehistorische holenberen moeten er onder het ijs vandaan komen, voor er echt iets verandert?’

Warmste en natste dagen overal en de meeste hoosbuien per uur. De feiten stapelen zich tot een schrikbarend niveau op en Pechtold wordt er heel onrustig van. ‘Het is nog nooit zo warm geweest als de afgelopen tijd. Anders was die prehistorische beer onder die gigantische dikke eeuwenoude laag ijs in Siberië nooit ontdooid. We moéten nu iets echt doen.’ Bij GroenLeven weten ze dat inmiddels als geen ander. Vanuit de missie ‘een betere en schonere wereld voor de toekomstige generatie’ werken Pechtold en zijn collega’s aan het realiseren van groene stroom, grootschalige zonnedaken, drijvende zonneparken en andere duurzame zonnebronnen. ‘Samen met burgers, lokale partijen en netwerkbedrijven’, vult hij aan. ‘Want alleen mét elkaar komen we verder.’ Gelukkig gaat er al heel veel wél goed. Tegelijkertijd kwam er twee jaar geleden een kink in de kabel en is er volgens de netwerkbedrijven geen capaciteit meer voor zonne-energie en zonneparken. ‘Een grote domper’, zegt Pechtold. ‘Vooral omdat de knelpunten en belemmeringen niet helder werden benoemd.’

Te lang en te duur

Ooit was 2020 het target. Van alle op te wekken energie moest 14 procent dit jaar duurzaam zijn. ‘Dat is dus niet gelukt’, aldus Pechtold. ‘Ook 16 procent in 2023 wordt ingewikkeld.Eerdere oplossingen als biomassa worden nu afgeschoten. Los van of je daar nu wel of niet iets in ziet: het wordt zo wel steeds lastiger om de targets te halen.’ Vasthouden aan de basisassumpties van waaruit we ooit zijn gestart met de energietransitie, is daarom Pechtolds devies. ‘Vertaald naar kernenergie zou dat betekenen dat we nog zo’n vijftien á twintig jaar moeten bouwen. Dat duurt veel te lang en per megawatt uur is zo’n kerncentrale feitelijk veel duurder dan alle andere energievormen. Bovendien zien we in Duitsland en België dat kernenergie centrales juist worden gesloten. Dus laten wij vooral niet het wiel opnieuw uitvinden.’

Landelijke regie en lokale autonomie

Maar wat dan wel? ‘We moeten positief blijven denken en kritisch naar ons zelf kijken’, oppert Pechtold. ‘Want er is veel om wél trots op te zijn. Dankzij de Regionale Energiestrategieën (RES) is er nu veel meer landelijke regie die we met lokale autonomie aan het invullen zijn. Langzaam maar zeker komen er meer handvatten en duidelijkheid over wat we met z’n allen wél kunnen doen. Zowel voor de ontwikkelaars – waar gaan zij de zonneparken plaatsen? – als voor netwerkbedrijven die moeten beslissen waar ze de netwerken verzwaren.’ Een ander positief voorbeeld ziet Pechtold in de manier waarop de samenspraak plaatsvindt tussen overheid, netwerkbedrijven en de bedrijven voor hernieuwbare energie. ‘Die drie partijen hebben elkaar echt gevonden’, merkt hij op. ‘De techniek is de afgelopen tijd enorm veranderd. De regels zijn nog gebaseerd op oude systemen. Met elkaar proberen we nu de regelgeving op die veranderingen aan te passen.’ 

Kijken naar wat wél werkt

Inmiddels lijkt er weer wat meer beweging in te zitten. Positieve voorbeelden zijn er steeds meer. Pechtold: ‘Kijk hoe ze in Duitsland omgaan met zogenaamde ‘Dunkelflaute’, de periode waarin er gelijktijdig geen wind én geen zon is, waardoor er weinig energie kan worden opgewekt. De oplossing: gebruik maken van waterstof en batterijen. Iedereen, inclusief wij zelf, is daar nu mee aan het testen en dat stemt hoopvol. En dat was ook hard nodig.’ Maar hij ziet méér. ‘Netwerkbedrijven zeggen niet meer wat allemaal niét kan, maar kijken veel meer naar wat wél werkt.’ Mede dankzij de Regionale Energiestrategieën die regio’s helpen aan te geven welke hernieuwbare energiebronnen zij willen aanboren en waar ze dat van plan zijn. ‘Eindelijk kunnen we de energietransitie inzetten’, aldus Pechtold. ‘Zaak is nu om vooral de vaart erin te houden en niet meer te zwabberen. Om sneller ons doel te bereiken, moeten lokale vergunningstrajecten bijvoorbeeld veel korter worden.’

De geest van de wet

Natuurlijk kost het tijd om dit soort dingen te veranderen. Belangrijke regelgeving moet door de Eerste en Tweede Kamer worden goedgekeurd, en dat kan niet binnen een half jaar. ‘Toch moeten we met elkaar de randjes opzoeken van wat wél mag’, vindt Pechtold. ‘Daar waar regelgeving vast zit, gaat het vaak over het dagdagelijkse en de lengte van vergunningen. In dat kader wil ik graag een oproep doen. Pas het landelijke regelgevingskader aan de nieuwe werkelijkheid aan en creëer lokaal ruimte om vergunningen sneller te laten verlopen. Kijk als regionale en lokale vergunningverstrekker alsjeblieft naar de geest van de wet en niet naar de letter van de wet. Kijk naar het doel en niet naar het proces. Geef ambtenaren en al die andere mensen die iets willen betekenen, die het goede voor ogen hebben en die willen meehelpen om het doel van de energietransitie te halen en met elkaar die hernieuwbare energie te creëren, de ruimte en straf ze niet als ze fouten maken. Ze zetten zich in voor de planeet waarop wij allemaal leven.’ 

Koningin van de Energietransitie

En nu nog iemand die de boel aanwakkert. ‘We kennen de Deltacommissaris die moet zorgen dat iedereen droge voeten houdt’, aldus Pechtold. ‘Dat is een redelijk overzichtelijke taak. We hebben eigenlijk net zo iemand nodig, maar dan meer vanuit een politieke rol. Iemand met gedelegeerde bevoegdheden die kan verbinden, overeenkomsten kan vinden en consistentie in beleid kan behouden. Allemaal sterke vrouwelijke eigenschappen dus. Het koningshuis is ook blijvend en niet vluchtig. Om aan die beeldspraak vast te houden dacht ik aan een Koningin van de Energietransitie. Een stabiele en verbindende factor die een vaste koers vaart en die niet gaat zwabberen.’


OP DE HOOGTE BLIJVEN VAN HET GROENLEVEN NIEUWS? SCHRIJF U DIRECT IN EN ONTVANG ONZE NIEUWSBRIEF.