Blog | Als de mens zo kon veranderen als het klimaat dat doet

Geplaatst op: 23-08-2021

Het gaat sneller dan we dachten en willen: de verandering van het klimaat. Een ‘ver van ons bed-show' is het ook niet meer; onlangs werden we geconfronteerd met heftige overstromingen in Limburg als gevolg van extreme regenval. Waar we als mens bij stil moeten staan is dat we dit zelf veroorzaakt hebben en zullen moeten dealen met de gevolgen. Financieel, emotioneel, lichamelijk en mentaal. In het laatstgenoemde zit een factor waar we ‘t gek genoeg als mens nog het aller moeilijkst mee hebben: veranderingen accepteren, laat staan initiëren. Toch is het ons grootste wapen in deze zelfontwikkelde crisis.

Het goede nieuws is dat een keuze maken niet moeilijk zou moeten zijn: er zijn door ons eigen toedoen maar twee scenario’s waarvan we er maar één kunnen gaan waarmaken. In het eerste scenario zetten we onze acties voort zoals we nu doen. We zetten niet versneld de energietransitie in en blijven fossiele brandstoffen gebruiken. Waarom zouden we extra inzetten op hernieuwbare energie wanneer dit verandering in het landschap met zich meebrengt? Dat willen we toch niet? Zonnepanelen in het (verre) zicht van jouw leefomgeving? Not in my backyard. Is de opwarming van de aarde een fabeltje? Volgens velen valt het erg mee, omdat het hen misschien nog niet persoonlijk raakt. Geld voor hernieuwbare energie beter ergens anders te besteden? We trekken zo diverse andere doelen uit onze broekzak.

Maar er is iets waar men niet altijd bij stil staat: we timmeren al keihard aan de weg om onze leefomgeving te veranderen, bewust of onbewust. Want met de komst van hernieuwbare energie of steeds extremer wordend weer is verandering onvermijdelijk. We zien nu al de gevolgen voor het landschap over de hele wereld. Denk aan de bosbranden in Turkije, Italië en Griekenland, maar ook Siberië en Canada, normaal gesproken koele gebieden die nu gebukt gaan onder extreme hitte. En met die steeds extremere temperaturen komt steeds extremere neerslag zoals we in Limburg en onze buurlanden hebben gezien. Door deze weersamenstelling zal het vaker gaan voorkomen dat zoveel regen op één locatie valt. De gevolgen zijn enorm; alleen al in Valkenburg wordt de maatschappelijke en natuurlijke schade geraamd op 400 miljoen euro. De schade die er in Duitsland ontstaan is als gevolg van diezelfde overstromingen staat zelfs op 30 miljard euro.

Het is maar een begin, want een groep van 738 economen heeft namelijk in opdracht van de New York University berekend wat klimaatverandering de wereld zal gaan kosten in de komende jaren, mits we hier geen verandering in brengen. Dit decennium lopen deze kosten wereldwijd op tot 1,7 biljoen dollar per jaar. In de jaren daarna kan dat zelfs stijgen naar 30 biljoen dollar per jaar. En dan hebben we het nog niet eens over de gezondheidscrises die eruit zullen ontstaan.

Maar ook al word je als individu nu nog niet (ernstig) geraakt door klimaatverandering, we moeten ons beseffen dat we in een land wonen waar we ons maar weinig risico's kunnen veroorloven. Volgens het KNMI klimaatscenario zal de zeespiegel stijgen met 80cm in aanloop naar 2085 als we de opwarming van de aarde niet gaan beperken. Het gevolg: zeker de helft van Nederland onder water. Ook uit het IPCC rapport dat onlangs uitkwam blijkt dit grote risico voor ons leefomgeving. In die toekomst blijft er nog maar weinig landschap over om over te discussiëren of er wel hernieuwbare energie ingepast moet worden.

Gelukkig is er scenario twee. In ons kleine land moeten we verstandig omgaan met de schaarse ruimte die we hebben, maar het is duidelijk dat hernieuwbare energie hierin een plaats moet krijgen. Door zonne-energie te combineren met bijvoorbeeld fruit, dak, industriewater of oxiderende landbouwgrond/veengrond zorgen we ervoor dat de esthetische impact op onze leefomgeving zo klein mogelijk is terwijl we schadelijke brandstoffen elimineren uit onze maatschappij. De Zonneladder zorgt ervoor dat je meest geschikte locaties, zoals de daken, als eerste voorzien moeten worden van zonnepanelen, maar als we het tij willen keren kunnen we niet zonder juist toegepaste zonneweides. Als we daarnaast minder gaan consumeren, meer gaan recyclen, minder vlees gaan eten, twee keer na zullen denken bij het boeken van een vliegticket en meer lokaal produceren moeten we een goede slag kunnen slaan. We moeten ons als mens aanpassen, ‘minderen’ en dat is niet altijd een fijne boodschap.

De hoofdvraag blijft: welke verandering kies je voor? Geen keuze maken, is geen optie meer. Een droger klimaat, een ondergelopen land of zonne- en windenergie die, indien juist toegepast, een boost kan geven aan de aanwezige natuur en biodiversiteit? Het scenario waarin de aarde én maatschappij onherstelbaar veranderen door klimaatverandering; wij geloven er in ieder geval niets van dat iemand hier bewust voor zou kiezen.