Themamaand augustus | Welke risico’s brengt klimaatverandering met zich mee?

Geplaatst op: 16-08-2021

Onlangs publiceerde IPCC het nieuwe klimaatrapport, waarin de stand van zaken rondom klimaatverandering wordt beschreven. Het rapport windt er geen doekjes om; zonder drastische maatregelen stevenen we af op een langdurige periode van extreem weer. De gevolgen hiervan zouden voor mens, dier en natuur niet misselijk zijn en zouden leiden tot een compleet andere wereld. Een goed moment om een aantal risico's die klimaatverandering met zich meebrengt in kaart te brengen met deze infographic (aan de onderzijde van dit artikel).  

Mens 

De mens is de grootste veroorzaker van de klimaatverandering die we nu zien gebeuren. Met onze uitstoot vanuit fossiele brandstoffen zijn we op een punt aanbeland dat bepaalde aspecten van klimaatverandering onomkeerbaar zijn. En dat gaat ons als mensheid harder raken dan dat we ons misschien beseffen. Er liggen in onze eigen, Nederlandse toekomst al risico's die de levens van miljoenen mensen zal doen veranderen. Door het afsmelten van de poolkappen zal de zeespiegel stijgen tot een hoogte waarbij het nog maar de vraag is of onze waterkering ertegen bestand zal zijn. Indien dit niet het geval is, zijn de gevolgen enorm; we zullen in Nederland een aanzienlijk gedeelte van ons leefgebied gaan verliezen.  

Maar niet alleen in Nederland zal leefgebied verloren gaan. In de delen van de wereld waar extreme droogte nóg meer zal toeslaan zal een tekort ontstaan aan voedsel en drinkwater door droogte en mislukte oogst. De bevolking in deze gebieden zal uiteindelijk voor de keuze komen te staan om te migreren naar gebieden waar overlevingskansen hoger zijn.  

Voor iedereen op de wereld komen we een probleem tegen waar we sinds 2020 maar al te bekend mee zijn geworden: gezondheidscrises. Door de opwarming van de aarde krijgen infectieziekten, zoals het Covid-19 virus, meer ruimte om te ontwikkelen en te verspreiden. Ook allergie-opwekkende stoffen, zoals pollen en huismijt zullen ons steeds meer in de weg gaan zitten. Kwetsbaren en ouderen zullen steeds meer te maken krijgen met hittestress, met soms de dood tot gevolg. En door de versterkte UV-straling is wordt het risico op huidkanker alsmaar groter. 

Wat er nu gebeurt en wellicht nog gaat gebeuren in het klimaat komt niet zonder prijskaartje. Met kosten die beginnen bij 1,7 biljoen dollar per jaar en op zullen lopen naar 30 biljoen dollar per jaar tegen 2075 kan het niet anders dan lonen om gehoor te geven aan de oproep van IPCC en drastische maatregelen te nemen tegen klimaatverandering. Dat ook dat geld kost, is geen discussie over, maar doorgaan zoals we nu doen komt ons verreweg het duurste te staan.  

Dier 

De ecosystemen op aarde vallen of staan met de rijkdom aan biodiversiteit. Helaas wordt de lijst met diersoorten die met uitsterven worden bedreigd ieder jaar langer. Tegen 2050 zal 9 tot 32% van alle diersoorten met dit risico rondlopen. Daarbij is het goed om in te zoomen op de insecten. 40% van de insectensoorten dreigen uit te sterven als de klimaatverandering zo exponentieel zal blijven ontwikkelen. Juist deze insecten betekenen zo ontzettend veel voor de ecosystemen op aarde. Zonder insecten vindt er minder bestuiving plaats, verspreiding van zaadjes of afbraak van dode planten. Zonder insecten is er geen voedsel voor soorten zoals vogels en egels. Zonder insecten is een vicieuze cirkel erg snel ingezet. 

Door stijging in de temperaturen of extreme omstandigheden zoals bosbranden of overstromingen, zullen ook diersoorten genoodzaakt zijn te migreren. Door deze habitatverkleining komen diverse andere soorten bij elkaar, of wordt de kans op uitsterven nog groter. 

Ook de temperatuur van het zeewater zal gaan stijgen, door klimaatverandering en de El Niño die door klimaatverandering iedere cyclus warmer wordt. Tevens zullen de oceanen meer CO2 opnemen, waardoor het zeewater zal verzuren. Dit leidt tot koraalverbleking; door stress zetten de koralen algen af en verbleken in het proces. Migreren gaat natuurlijk niet. Daardoor loopt het een aanzienlijk risico dat het koraal afsterft, en dat in een ecosysteem wat voor een groot deel afhankelijk is van deze koralen. Een kwart van het zeeleven is namelijk afhankelijk van koralen. 

Natuur 

We merken klimaatverandering in Nederland al aan het steeds heftiger wordende weer. We hebben steeds vaker te maken met lokale, stevige buien, overstromingen en stormen, terwijl er een periode later sprake kan zijn van extreme, aanhoudende hitte met droogte als gevolg. Ook het brandgevaar neemt daarmee toe. In ons eigen land krijgen we af en toe te maken met natuurbranden, maar op andere locaties in de wereld zijn dit niet-beheersbare natuurbranden als gevolg van hitte en droogte. In Griekenland woeden zulke grote branden dat de premier het omschreef als een Bijbelse catastrofe. En zonder maatregelen blijft dit vaker voorkomen, en niet enkel op locaties in de wereld die bekend staan om warme zomers. Zo waren ook Siberië en Canada in 2021 het slachtoffer van enorme bosbranden, waarbij zoveel bos verloren is gegaan. En dat, terwijl we dat bos juist zo goed kunnen gebruiken in deze tijd. 

Door de warmte in deze normaal relatief koele gebieden zal ook de permafrost afnemen. Deze laag bevroren grond is eeuwenlang niet ontdooid geweest, maar met de hogere temperaturen ontkomt deze laag ook niet aan verandering. Dat is slecht nieuws voor klimaatverandering, want met het ontdooien van deze laag zal zoveel CO2 vrijkomen die in deze bodem vast heeft gezeten. Daardoor zal de afname van de permafrost een verdubbeling in de bijdrage aan de opwarming veroorzaken. Ook de ijskappen smelten, met een stijgende zeespiegel tot gevolg. 

Door de veranderende seizoenen en temperaturen op aarde zien we al dat sommige flora-soorten eerder en langer bloeien. Dit zorgt voor verwarring bij diverse soorten fauna die ‘werken’ met deze flora. Daardoor raken cylci van zowel flora als fauna compleet in de war. 

Er is geen andere keuze 

Je zou zeggen dat de auteur van dit artikel niet de gezelligste is op een feestje. Maar mooier maken dan het is, dat is juist hetgeen wat ons sinds de pre-industriële revolutie de das om doet. Het is zo ontzettend belangrijk om in te zien dat er flinke veranderingen nodig zijn. Voor ons, maar ook voor de volgende generaties. Want hoe je het wendt of keert; de gevolgen van klimaatverandering die we vandaag de dag al zien zullen in de komende eeuwen niet meer verdwijnen. De aarde ontbloot haar tanden al naar de mensheid. Wel kunnen we ervoor zorgen dat de toename van de temperatuur beperkt blijft, om ervoor te zorgen de gevolgen voor mens, dier en natuur beperkt blijven. De keuze is aan ons.