Themamaand februari - Blog | Innovaties van de energietransitie
Februari: netcongestie

Geplaatst op: 24-02-2021

Dat er steeds meer hernieuwbare energiebronnen bij komen die Nederland voorzien van schone energie, is natuurlijk mooi. Toch gaat dit niet zonder slag of stoot; ons elektriciteitsnet loopt steeds vaker tegen zijn maximale kunnen aan in heel Nederland. Moeten we het elektriciteitsnet verzwaren door zwaardere kabels aan te leggen? Dat is zeker. En er zijn nog veel meer innovatieve oplossingen waardoor we slim om kunnen gaan met het net. In dit artikel belichten we vier van deze slimme manieren om de gang in de energietransitie te houden.

Cable pooling

Het is wat anders dan carpoolen, maar minstens zo goed voor het klimaat: cable pooling. In zekere zin is het concept hetzelfde, want bij cable pooling maken meerdere opwekkers, zoals zonnepanelen en windmolens, gebruik van dezelfde aansluiting op het net. De zon schijnt namelijk minder hard op dagen met flinke wind, en wanneer het windstil is schijnt de zon vaak volop. De balans die de twee van nature hebben, zorgt voor een veel efficiëntere opwek en netlevering. Die zwaardere kabels kun je dan gerust nog even in het depot laten liggen.

Deze techniek bestaat al een tijdje. In 2017 hebben GroenLeven en Alliander als eerste in Nederland zon en wind gecombineerd op één aansluiting in Franeker. Toch zie je het nog niet erg veel gebeuren in Nederland, terwijl het veel meer perspectief kan bieden. Vaak is de eerste reactie op de plannen voor een zonne- of windpark, dat er geen netaansluiting mogelijk is en dat de realisatie van de energiebron dus per definitie niet mogelijk is. Als je denkt vanuit cable pooling, denk je meer aan het ontwikkelen van duurzame energie in een gebied en wat er mogelijk is met een slimme combinatie van beide. Is er al een windturbine? Dan kun je dit wellicht aanvullen met zonnepanelen of andersom. Het loont om cable pooling daarom zelfs te verplichten waar mogelijk. Roland Pechtold vertelde over deze slimme oplossing in zijn column.

Dynamische teruglevering en DER

Door de snelle opkomst van zonne- en windenergie is er dus drukte op het elektriciteitsnet waardoor knelpunten ontstaan. Daarom hebben GroenLeven en Alliander bij een melkveehouder een pilotinstallatie gerealiseerd. Deze installatie focust zich op het onderzoeken van de maximale spanning die overschreden wordt bij volledige teruglevering aan het net. Hierbij wordt de spanning op het net continue gemeten. Wordt de maximale spanning bereikt, dan dimt de software de productie van de zonnepanelen. Zo wordt de piek niet overschreden en krijg je toegang tot de maximaal beschikbare netruimte die automatisch wordt opgevuld en dus niet wordt overschreden: dynamische teruglevering. Zo kan er naar verwachting tot 30% meer capaciteit aan duurzame productie worden aangesloten op het net.

Een andere pilotinstallatie elders past een vorm van curtailment toe. Dit is de DER-pilot: Distributed Energy Recourcing. Dit is een aanvulling op het dynamisch terugleveren. Door de productie van de installaties te dimmen, worden de hoogste pieken kunstmatig afgetopt. Zo kan het net op efficiënte wijze gebruikt worden. In ruil voor een klein stukje opgeofferde productie kan de zonne-energie installatie daardoor continue meer terugleveren.

Ook Netbeheer Nederland en Holland Solar zien kansen in het aftoppen van piekcapaciteit. Afgelopen november resulteerde dit in een ondertekend convenant ‘Zon Betaalbaar op het Net’. Regionale netbeheerders en de Nederlandse Vereniging voor Duurzame Energie (NVDE) zijn nauw betrokken geweest bij de totstandkoming hiervan. Resultaat: zonprojecten in de toekomst aansluiten op 70% van het paneelvermogen waardoor het elektriciteitsnet efficiënter wordt benut en er meer ruimte is voor duurzame energieprojecten. Hierdoor wordt het uitgangspunt veranderd naar de nieuwe realiteit.

Opslag

Als groen opgewekte stroom niet aan het net geleverd kan worden, hoeft de energie niet per se verloren te gaan. Door de ‘overtollige’ groene energie op te slaan in batterijen kan de stroom later toch nog worden ingezet. Door opslag toe te voegen aan zonnebronnen en andere hernieuwbare bronnen, wordt overbelasting op piekmomenten vermeden. De capaciteit van het distributienet wordt beter benut.

Een oplossing met veel potentie dus. Toch blijft de inzet van batterijen veel beperkt tot Frequency Containment Reserves (FCR), ofwel het primaire reservevermogen. Het is belangrijk dat de oplossing aantrekkelijk wordt voor netbeheerders, ontwikkelaars en afnemers. Bijvoorbeeld met een investeringssubsidie voor uitgestelde levering. Of door de netwerkkosten voor batterijen af te schaffen. Of een herziening van het belastingsysteem: nu wordt er dubbel belasting betaald op het energietransport van en naar de batterij. Dat is toch eigenlijk gek? Tijd dus om de batterij van de energietransitie op te laden met opslagtechnieken.

Waterstof

Een andere oplossing die flexibiliteit creëert, is het inzetten van elektrolysers. Kan zonne-energie het net niet op? Dan zet de elektrolyser de energie om in waterstof. GroenLeven heeft de handen ineengeslagen met Alliander in een pilotproject die deze techniek onderzoekt: Sinnewetterstof. Met het systeem kan de duurzaam opgewekte energie in duurzame vorm lokaal opgeslagen worden. De waterstof kan gebruikt worden voor diverse doeleinden, zoals het verduurzamen van mobiliteit. Is het een wondermiddel voor de netcongestieproblemen? In het interview van Chance Inc geeft GroenLeven COO Peter Paul Weeda aan dat het een onderdeel is van de toekomst met slimme combinaties. De elektrolyser zorgt ervoor dat het zonnepark een kleinere aansluiting nodig heeft. Voeg er windenergie aan toe en de elektrolyser kan dan in de avonduren ook aan het werk.

Kwestie van creativiteit

De techniek staat niet stil. Sterker nog, het gaat zelfs steeds sneller. Ook voor de netcongestieproblematiek zullen er kansen vrijgespeeld worden waardoor de handrem op de energietransitie met rust gelaten kan worden. Dit is een kwestie van creativiteit, innovatief denken en vooral de uitdaging vanuit diverse perspectieven benaderen.

Hoe de slimme oplossingen van de toekomst eruit zien? Houd voor het antwoord op deze vraag onze website in de gaten!

OP DE HOOGTE BLIJVEN VAN HET GROENLEVEN NIEUWS? SCHRIJF U DIRECT IN EN ONTVANG ONZE NIEUWSBRIEF.