Wij zijn bereikbaar
Bereikbaar van 08:30 tot 17:00 Bel 058 - 799 0000
Wij zijn bereikbaar
Bereikbaar van 08:30 tot 17:00 Bel 058 - 799 0000

Themamaand mei - Interview | Ed Nijpels over het Nederlandse Klimaatakkoord

Geplaatst op: 19-05-2021

Inmiddels timmert Nederland al een aantal jaren aan de duurzame weg aan de hand van het Nederlandse Klimaatakkoord. Waar staan we momenteel? Is het tijd om bij te sturen? En wat is ervoor nodig om onze klimaatdoelen te halen? GroenLeven ging in gesprek met Ed Nijpels, oud-politicus(VVD), kroonlid van de SER en bestuurder en toezichthouder bij vele organisaties, over deze vraagstukken. 

We timmeren hard aan de weg met het Klimaatakkoord. Hoe kijkt u terug op de duurzame voortgang in Nederland sinds de komst van het Klimaatakkoord? 

“Het is duidelijk dat de energietransitie onomkeerbaar is. Op alle niveaus, van directietafel tot keukentafel, is men er mee bezig. Neem de financiële sector. Die zijn serieus aan de slag hun financierings- en beleggingsportefeuille CO2-neutraal te maken. Dat bekent ook dat bedrijven die geld nodig hebben daar in toenemende mate bij aanhaken. Grote industrieën werken aan strategieën die uitgaan van CO2-reductie. Vaak ook in samenwerkingsverbanden waar je een paar jaar terug niet van durfde te dromen. Maar ook de burger is steeds actiever. Er zijn nu zoveel lokale energiecoöperaties dat bijna iedereen in Nederland zich daarbij kan aansluiten. We zijn er nog lang niet, maar de trend is overduidelijk.”     

Wat vindt u van de huidige stand van zaken en waar bent u trots op? 

“Het is mooi dat het Planbureau voor de Leefomgeving vorig jaar bij de eerste doorrekening aangaf dat de uitvoering na één jaar op koers lag om 34 procent CO2-reductie te halen. Een aantal maatregelen, zoals de nationale CO2-heffing, waren toen nog niet door te rekenen. Als je die wel meetelt, kom je op 43 procent. Dat is nog steeds te weinig om het doel van 49 procent reductie te halen. We zullen dit jaar dus dichterbij komen. We weten ook dat er meer moet gebeuren en het tempo omhoog moet om de 49 procent reductie halen. Dan komt daar nog het hogere EU-doel van 55 procent bij. Schouders eronder dus. In de voorjaarbrief van het Voortgangsoverleg hebben we ook aangegeven dat het kan, mits een aantal zaken goed wordt geregeld.” 

Stuurgroep Extra Opgave heeft onlangs geconcludeerd dat we nog zeker 45TWh aan duurzame energie nodig zullen hebben voor 2030 om de industriesector te verduurzamen. Welke ingrediënten zijn er volgens u voor nodig om dit te kunnen bereiken? 

“Van heel groot belang is dat er heel snel duidelijkheid komt over de infrastructuur voor energie. Om in 2030 de juiste buizen en stroomkabels te hebben liggen, moeten we nu aan de slag kunnen. Als we daar niet snel helderheid over hebben, kan de industrie niet verantwoord investeren in waterstof en elektrificatie. Voor bouwers van windparken blijft dan onduidelijk of er wel genoeg vraag komt naar hun stroom en waterstof. Zij wachten dan ook af voor ze gaan investeren. Zo’n vertraging kunnen we ons niet permitteren.” 

Waarom vindt u dat Nederland de nationale klimaatdoelstelling voor 2030 moet ophogen van 49 procent naar 55 procent CO2-vermindering ten opzichte van 1990 (bijstelling van het EU-doel)?  

“We hebben als Nederland, met Rutte voorop, zelf in de EU-gepleit voor een hoger reductiedoel. Dus het spreekt voor zich dat we nu meer moeten gaan doen. Bij de totstandkoming van het Klimaatakkoord werd ook al aan de tafels gevraagd na te denken over dit hogere doel. Zo stond het ook in de opdracht en dat is ook op een paar plekken gebeurd. Het lijkt ons als Voortgangsoverleg dan logisch die lijn door te trekken.” 

 Welke rol kan de burger volgens u spelen in de doorontwikkeling van het Klimaatakkoord in de komende jaren?  

“Ik heb eerder in een opiniestuk gepleit voor de komst van burgerpanels. Dat heeft het klimaatbeleid nodig. Een motie van CDA-kamerlid Agnes Mulder leidde tot het advies ‘Betrokken bij Klimaat’ van Alex Brenninkmeijer. Ik ga ervan uit dat in de formatie duidelijk wordt wat hiermee gebeurt. Lokaal en regionaal zie je al dat ermee geëxperimenteerd wordt. Dat is een goede ontwikkeling. Maar dit instrument moet er ook op nationaal niveau komen.” 

U gaf onlangs aan de positie van de milieuminister (o.a. voor klimaatcrisis, stikstofcrisis en woningnood) weer terug te willen brengen. Wat kan de (terug)komst van deze positie betekenen voor het Klimaatakkoord?  

“Klimaat heeft alles te maken met energiebeleid. Dat moet dus bij EZK blijven. Ruimtelijke ordening en milieu horen in één hand. Misschien moet daar ook infrastructuur bij.   

Bij de uitvoering van het Klimaatakkoord zie je dat ruimtelijke ordening en milieu vaak samenkomen. Het ruimtebeslag voor windmolens en zonneparken. Het beleid om 37.000 hectare extra bomen aan te planten. De verduurzaming van de landbouw. De noodzaak om een miljoen huizen te bouwen. Het terugdringen van de stikstofuitstoot. Dat is ook nodig omdat nu daarop veel andere noodzakelijke projecten voor de energietransitie dreigen vast te lopen. Dit vraagt om overheidssturing dat een aantal van deze dossiers in samenhang vooruitbrengt.”   

Het klimaat en de energietransitie zijn een belangrijk onderwerp voor de formatie. Er liggen ook uitdagingen gezien de uitkomst van de verkiezing. Wat zijn volgens u de eerste handelingen die het nieuwe kabinet moet doen om de snelheid in de energietransitie te houden? Wat moet de basishouding t.a.v. het klimaat van het nieuwe kabinet zijn volgens u? 

“Snelle duidelijkheid is cruciaal. De eerste besluiten in de formatie moeten daarover gaan. Als er duidelijkheid is over de infrastructuur voor elektriciteit en waterstof kunnen bedrijven en organisaties al tijdens de formatie aan de slag. Snelle politieke duidelijkheid is ook van belang voor de invulling van het hoge EU-doel naar 55 procent. Daarover wordt nu in Brussel onderhandeld. Een helder standpunt maakt de Nederlandse positie sterker.” 

Wat is er volgens u nodig voor de ontwikkeling van het klimaat- en energiebeleid na 2030 richting 2050? Wanneer moeten we volgens u starten met het voorbereiden van de periode na 2030? 

“Veel van de maatregelen uit het Klimaatakkoord lopen na 2030 door. Bij de uitvoering moet we goed opletten dat maatregelen voor de korte termijn niet het lange termijn doel hinderen. Voorkomen van de zogenoemde lock-ins dus. 

Het staat als een paal boven water dat waterstof na 2030 een centrale rol gaat spelen. Zowel voor opslag, transport en als brandstof. Daar moet we nu al vaart mee maken.  

We moeten ook de Nederlandse Klimaatwet aanpassen. De EU-Klimaatwet heeft het over klimaatneutraliteit in 2050. Bij ons staat nog reductie naar 95 procent. Dat moet met elkaar in lijn komen. 

Momenteel bungelen we onderaan de Europese lijst wanneer we kijken naar ons aandeel aan opgewekte duurzame energie. Denkt u dat we in de komende jaren een inhaalslag kunnen maken en wellicht een voorbeeldrol krijgen in Europa? 

“Wij zijn nog steeds bezig de achterstand in te lopen. Tot mijn vreugde zie je een aantal dingen heel hard gaan. Op onze website Energieopwek.nl zie je die groei. Zonne-energie gaat hard. Elke 4 seconden komt er een paneel bij in Nederland. In augustus vorig jaar legde het miljoenste huishouden zonnepanelen op het dak. Ergens deze zomer tikt de teller 1,5 miljoen huishoudens aan. Er zijn nieuwe parken op zee opgeleverd en in het Klimaatakkoord is een flinke ambitie afgesproken. Daarmee moet we aanmerkelijk hoger op de ranglijstjes komen.” 

Foto: Christiaan Krouwels